Nội dung chính
Không chỉ là mê tín, việc tránh chỉ trỏ mồ mả là lời dạy về tôn trọng và giữ phúc cho cả người sống và người đã khuất.
1. Mồ mả – không gian tĩnh, việc chỉ trỏ là hành động động
Trong tư duy của người xưa, mồ mả được coi là “cõi tĩnh” – nơi linh hồn an nghỉ cuối cùng. Mọi hành động quá sinh động, như việc chỉ tay, được xem là “động mồ động mả”, làm xáo trộn sự yên bình vốn có.
Vì vậy, khi đi ngang qua, người lớn thường dạy con cháu bước nhẹ, nói khẽ và tránh mọi cử chỉ chỉ trỏ, nhằm bảo vệ không gian tĩnh lặng cho cả người đã khuất và người còn sống.
2. Thiếu tôn kính khi chỉ trỏ vào mộ người khác
Trong văn hoá truyền thống, chỉ tay vào người khác đã được coi là bất lịch sự. Khi đối tượng là người đã mất, việc này càng trở nên nghiêm trọng vì họ không còn khả năng bảo vệ danh dự của mình.
Mồ mả còn gắn liền với phúc phần của một cả dòng họ. Việc chỉ trỏ, bàn tán hay so sánh mộ khiến con cháu của người khuất cảm thấy bị xâm phạm và mất đi phần phúc khí của gia đình.
3. Tránh khẩu nghiệp và ý nghiệp vô tình sinh ra
Người xưa tin rằng lời nói và ý nghĩ đều tạo ra nghiệp lực. Khi chỉ trỏ mồ mả, thường kèm theo những nhận xét, so đo hoặc phán xét – dù chỉ là trò đùa – cũng được xem là khẩu nghiệp.
Ý nghiệp xuất phát từ việc đánh giá, so sánh, có thể làm hao tổn phúc khí của chính mình theo quan niệm “nghiệp tích tụ”. Vì vậy, giữ im lặng, không để ý và không khởi lời là cách bảo vệ bản thân khỏi những rủi ro vô hình.
4. Giữ ranh giới giữa quan sát và xâm phạm
Quan sát để tránh đường, bảo vệ an toàn là cần thiết, nhưng chỉ trỏ, bình phẩm lại vượt qua ranh giới “quan sát”. Người xưa nhấn mạnh việc tôn trọng giới hạn của gia đình khác, vì “việc nhà ai, phúc nhà nấy”.
Việc duy trì ranh giới này không chỉ thể hiện sự hiểu biết mà còn ngăn ngừa xung đột xã hội, nhất là trong cộng đồng nông thôn nơi truyền miệng mạnh mẽ.
5. Bài học ứng xử cho đời sống hiện đại
Mặc dù nghĩa địa ngày nay được quy hoạch hiện đại, lời dặn “không chỉ trỏ mồ mả” vẫn còn nguyên giá trị. Nó nhắc nhở chúng ta về giới hạn khi tiếp cận những không gian mang tính lịch sử và cảm xúc.
Trong môi trường số, việc chia sẻ ảnh, bình luận về các khu vực linh thiêng cũng cần có sự cân nhắc. Bài học xưa giúp chúng ta nhận ra rằng không phải mọi nơi đều là “sân chơi” tự do ý kiến cá nhân.
Cuối cùng, việc tránh chỉ trỏ mồ mả không chỉ là kiêng kỵ tâm linh mà còn là cách rèn luyện tinh thần tôn trọng, giữ lời nói và suy nghĩ trong sáng, để phúc khí không bị hao mòn theo thời gian.
*Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo chiêm nghiệm giải trí