Nội dung chính
Việt Nam đã ghi dấu ấn mạnh mẽ trên bản đồ xuất khẩu bột cá toàn cầu khi doanh thu đạt khoảng 300 triệu USD vào năm 2025. Dữ liệu này không chỉ khẳng định tiềm năng khổng lồ của mặt hàng mà còn mở ra cơ hội kinh doanh bền vững cho các doanh nghiệp trong chuỗi giá trị thủy sản.
Thị trường bột cá toàn cầu và vị thế của Việt Nam
Bột cá là nguồn protein, axit amin và chất béo quan trọng, được dùng làm thức ăn cho gia súc, gia cầm, thủy sản và thậm chí thú cưng. Ngoài ra, nó còn ứng dụng trong phân bón hữu cơ, giúp cải thiện chất lượng đất và năng suất cây trồng.
Những con số ấn tượng năm 2025
Theo lời ông Nguyễn Hoài Nam – Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), xuất khẩu bột cá của Việt Nam năm 2025 đạt 300 triệu USD. Đây chỉ là giá trị xuất khẩu, chưa bao gồm tiêu thụ nội địa – một phần quan trọng còn chưa được tính vào kim ngạch.
Trung Quốc hiện là nước nhập khẩu bột cá lớn nhất thế giới, chiếm khoảng 90% tổng nhu cầu quốc tế, trong khi Peru là nhà sản xuất hàng đầu với 20% sản lượng toàn cầu.
Tiềm năng nội địa và chuỗi cung ứng
Trong năm 2025, tổng sản lượng thủy sản Việt Nam đạt 9,95 triệu tấn, tăng 3% so với năm 2024. Trong đó, nuôi trồng thủy sản chiếm 6,1 triệu tấn (tăng 5,1%). Sự tăng trưởng này kéo theo nhu cầu lớn về thức ăn thủy sản – năm 2025 sản lượng đạt 5,39 triệu tấn, trong đó 2,02 triệu tấn dành cho cá tra.
Nhờ vậy, các doanh nghiệp đã khai thác hiệu quả phế phẩm để sản xuất bột cá, giảm phụ thuộc nhập khẩu. Ví dụ, Công ty TNHH Phúc Lộc tại TP.HCM thu mua khoảng 60 tấn phế phẩm mỗi ngày, sản xuất 4.000‑5.000 tấn bột cá/năm, tạo doanh thu 72‑90 tỷ đồng.
Giá trị kinh tế của phế phẩm
Phế phẩm tôm, cá tra và các bộ phận phụ khác có thể chuyển đổi thành các sản phẩm có giá trị cao: 490.000 tấn thực phẩm từ đầu tôm, 100.000 tấn thịt vụn và dạ dày cá tra, 150.000 tấn mỡ cá tra. Ngoài ra, 146.000 tấn vỏ tôm có thể làm thức ăn chăn nuôi, và 147.000 tấn phụ phẩm đầu‑vỏ tôm có tiềm năng sản xuất peptide, enzyme sinh học, cũng như vật liệu sinh học phân hủy.
Thách thức về chính sách và hướng đi tương lai
Mặc dù giá trị xuất khẩu bột cá khoảng 300 triệu USD, mặt hàng này vẫn được phân vào mã xuất khẩu của ngành chăn nuôi, gây khó khăn trong việc thống kê và hỗ trợ chính sách. Ông Nguyễn Hoài Nam đề nghị Cục Thủy sản và Kiểm ngư phối hợp với Cục Hải quan để điều chỉnh theo Thông tư 11 của Bộ Tài chính, đưa bột cá vào phạm vi quản lý của ngành thủy sản.
TS Phạm Quốc Huy, Trưởng Phân viện Nghiên cứu Hải sản phía Nam nhấn mạnh: “Để biến phế phẩm thành tài nguyên, cần xây dựng ngành công nghiệp chuyên biệt, hỗ trợ thuế, tín dụng xanh và ưu đãi công nghệ.” Khi các bên – doanh nghiệp, nhà khoa học, chính quyền – hợp lực, các sản phẩm “rác thải” sẽ trở thành “vàng xanh” cho nền kinh tế biển.
Chế biến bột cá tại HTX Thiên Phú, tỉnh Hà Tĩnh.
Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu bột cá của Việt Nam đạt 300 triệu USD.
Việt Nam đang đứng thứ 7 thế giới về nhập khẩu bột cá (114.619 tấn năm 2022) – một minh chứng cho nhu cầu nội địa mạnh mẽ và tiềm năng mở rộng sản xuất nội địa.
Với chiến lược phát triển thủy sản đến năm 2030 và tầm nhìn 2045, dự kiến sản lượng nuôi trồng đạt 7 triệu tấn vào 2030, đồng thời giá trị phế phụ phẩm sẽ vượt 600 triệu USD, mở ra cơ hội đầu tư cho các doanh nghiệp muốn khai thác nguồn tài nguyên biển một cách bền vững.
Hãy chia sẻ quan điểm của bạn: Bạn nghĩ doanh nghiệp nào sẽ dẫn đầu trong việc tận dụng phế phẩm thủy sản ở Việt Nam?